20 Yanvar hadisələri Azərbaycan xalqının tarixinə həm faciəli, kədərli, həm də qəhrəmanlıq və rəşadət səhifəsi kimi daxil olub. O gecə bütün dünya sanki bir anda susdu, amma Azərbaycan xalqının qəlbi sönməyən alov kimi yanmağa davam etdi. Həmin qanlı gecə Vətən uğrunda öz canını fəda edən mərd oğulların qəhrəmanlığı ilə tarixə yazıldı. Bu gün 36 il keçsə də, həmin günün ağrı-acısı xalqımızın yaddaşından silinmir.
36 il əvvəl doğma Vətəninin, xalqının azadlığını, şərəf və ləyaqətini hər şeydən üstün tutan Azərbaycan övladları həmin gecə canlarından keçərək şəhidlik zirvəsinə ucaldılar. Onların hər biri yalnız bir insan deyildi, onlar bir ideyanın, bir millətin, bir xalqın simvolu oldular. Qanlı 20 Yanvar faciəsi xalqımızın azadlıq, müstəqillik yolunda göstərdiyi misilsiz fədakarlığın əbədiləşmiş rəmzidir. O gecə şəhid olanların adı Azərbaycan tarixinin ən müqəddəs səhifələrinə həkk olundu.
Həmin gün Azərbaycan xalqı öz azadlığı və müstəqilliyi uğrunda ilk şəhidlərini verdi. Bu ilk şəhidlər təkcə qanı ilə deyil, həm də iradəsi ilə gələcək nəsillərə örnək oldu. Onların qurbanlığı xalqın milli şüurunu oyatdı, insanlarda azadlıq uğrunda mübarizə ruhunu daha da gücləndirdi. Bu mübarizə, sonra gələn illərdə müstəqilliyimizin əldə olunmasına gedən yolun ən parlaq başlanğıcı oldu.
Azadlığa gedən yolda həyatlarını qurban verən Vətən övladları misilsiz fədakarlıqları ilə xalqımızın qəhrəmanlıq salnaməsinə tarixi səhifə yazdılar. Hər bir şəhidimizin adı təkcə bir ailənin deyil, bütöv bir xalqın fəxri kimi yaşanır. Onların şəhidliyi gələcək nəsillərə Vətən sevgisinin nə demək olduğunu anladır. Bu sevgini isə heç bir təzyiq, heç bir zülm sındıra bilməz.
Sovet qoşunlarının Azərbaycanda törətdiyi qanlı qırğından uzun illər keçməsinə baxmayaraq, xalqımız o dəhşətli günlərin ağrı-acısını unutmur. 20 Yanvar faciəsi hər bir azərbaycanlının qəlbində canlı bir yara kimi qalır. O gecənin dəhşəti, evlərdəki ağlayan anaların, qardaşını itirən bacıların dərdi heç zaman unudulmur. Bu faciə həm də xalqımızın birliyinin, əzminin və milli şüurunun güclü olduğunu bir daha sübut edir.
Qanlı 20 Yanvar faciəsinə siyasi-hüquqi qiymətin verilməsi ilə bağlı məsələ ilk dəfə məhz Ümummilli Lider Heydər Əliyevin sayəsində həllini tapdı. O, xalqın ağrı-acısını öz ağrısı kimi hiss edərək, bu qırğını bütün dünyaya çatdırdı. Faciənin səhəri günü, 1990-cı il yanvarın 21-də Ulu Öndər Azərbaycanın Moskvadakı daimi nümayəndəliyinə gələrək xalqla birgə olduğunu bildirdi. O, kəskin bəyanatla çıxış edərək, bu qırğını törədənləri pislədi və xalqın yanında olduğunu bütün dünyaya nümayiş etdirdi.
Dahi şəxsiyyət bu hadisəni hüquqa, demokratiyaya, humanizmə zidd olduğunu bəyan edərək, onun törədilməsini kobud siyasi səhv kimi qiymətləndirdi. O, bu hadisəni sadəcə bir tarixi hadisə kimi yox, milli faciə kimi qiymətləndirərək, xalqın dərdini hökumət səviyyəsində dəfələrlə səsləndirdi. Ulu Öndər 20 Yanvar faciəsinin Azərbaycan rəhbərlərinin xalqımıza qarşı xəyanəti nəticəsində baş verdiyini və bunun cinayət olduğunu dəfələrlə bəyan etdi. Bu, onun cəsarətini, mərdliyini və xalqının sədaqətli oğlu olduğunu bir daha nümayiş etdirdi.
1990-cı ilin iyulunda Moskvadan Vətənə qayıdan Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə həmin il noyabrın 21-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisində 20 Yanvar faciəsinə ilk dəfə siyasi-hüquqi qiymət verən qərar qəbul olundu. Bu qərar Ulu Öndər Heydər Əliyev qətiyyətinin təzahürü kimi tarixə düşdü. Bu qərar xalqın haqqını, şəhidlərin qanını müdafiə edən bir tarixi addım idi. O günkü addım Azərbaycanın gələcək müstəqilliyinin bünövrəsini daha da möhkəmləndirdi.
Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra da 1993-cü ilə qədər iqtidarda olanların heç biri faciə ilə bağlı əsl həqiqəti aşkar etməyə özündə cəsarət tapmadı. Bu, xalqın yaddaşında ağır bir qaranlıq kimi qaldı. Yalnız Ümummilli Lider Heydər Əliyevin ölkə rəhbərliyinə qayıdışından sonra 20 Yanvar hadisələrinin hüquqi müstəvidə əsl mahiyyəti açıqlandı. O, ədalətin bərpa edilməsinə, həqiqətin üzə çıxarılmasına xidmət etdi.
1994-cü ildə 20 Yanvar hadisələrinə dövlət səviyyəsində tam siyasi-hüquqi qiymət verildi və cinayəti törədənlərin adları ictimaiyyətə çatdırıldı. Bu, xalqın haqqının tanınması və şəhidlərin şərəfinin qorunması demək idi. 20 Yanvar Ümumxalq Hüzn Günü elan olundu və hər il xalqımız bu günü böyük ehtiramla anır. Bu qərar xalqın ədalət hissini təmin etdi və şəhidlərin xatirəsini əbədiləşdirdi.
Azərbaycan xalqı 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının xatirəsini dərin ehtiramla yad edir. Bu gün də ölkəmizin hər yerində şəhidlərin xatirəsi hörmətlə yad edilir, onların adları məktəblərdə, küçələrdə, meydanlarda yaşayır. Vətənimizin azadlığı uğrunda mübarizədə canlarından keçən şəhidlərin xatirəsi daim əziz tutulduğu kimi, onların ailə üzvləri, doğmaları da hərtərəfli dövlət qayğısı ilə əhatə olunub. Bu qayğı onların dərdini tam aradan qaldırmasa da, dövlətin şəhid ailələrinə olan diqqətinin göstəricisidir.
20 Yanvar şəhidlərinin ailə üzvlərinin və əlillərinin sosial müdafiəsinin təmin olunması istiqamətində mütəmadi tədbirlər həyata keçirilir. Onların pensiya təminatı, mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması, yaşayış səviyyəsinin yüksəldilməsi ilə bağlı qanunvericilik bazası yaradılıb. Dövlət bu ailələrin hər zaman yanında olduğunu sübut edir. Bu da xalqın dövlətinə olan inamını daha da gücləndirir.
Ulu Öndərin, ölkəmizin müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizədə canlarından keçmiş bütün şəhidlərin ruhları bu gün şaddır. Çünki Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu xalqımızın 30 illik həsrətinə son qoydu. Torpaqlarımız erməni işğalından azad edildi və suverenliyimiz tam bərpa olundu. İndi bütün ərazilərimizdə Azərbaycanın üçrəngli Bayrağı qürurla dalğalanır.
Hazırda Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri gedir, Böyük Qayıdış Proqramı uğurla icra olunur. Bu, həm də şəhidlərin qisasının alınması, onların arzularının gerçəkləşməsi deməkdir. Yenidən qurulan şəhər və kəndlər gələcək nəsillərə azadlıq, sülh və inkişafın simvolu kimi təqdim olunur. Bu bərpa işləri xalqın milli birliyinin və dövlətin gücünün göstəricisidir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası bütün şəhidlərimizin, o cümlədən 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının qanının yerdə qalmadığını sübut edir. Bu gün azad və müstəqil Azərbaycan dünyada öz layiqli yerini tutub. Şəhidlərimizin qurbanlığı sayəsində xalqımızın gələcəyi daha parlaqdır. Onların ruhu qarşısında baş əyərək, biz daha böyük məsuliyyət hiss etməliyik.
20 Yanvar faciəsi xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayacaq, bu faciə gələcək nəsillərə vətən sevgisi, azadlıq uğrunda mübarizə ruhu aşılayacaq. Biz bu gün azad nəfəs alırıqsa, bunu şəhidlərimizin qanı ilə qazanmışıq. Hər birimiz onların xatirəsini yaşatmalı, Vətənə sədaqətimizi gündəlik həyatımızda göstərməliyik. Bu müqəddəs günü unutmamaq, gələcək nəsillərə ötürmək hər bir azərbaycanlının müqəddəs borcudur.